การบรรลุธรรมมี 2 ทาง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ

 

สวัสดีกัลยาณมิตรทุกท่าน

เป็นที่ทราบกันในหมู่นักภาวนาแล้วว่า     การบรรลุธรรมมี 2 ทาง    
 เจโตวิมุตติ    ปัญญาวิมุตติ    ซึ่งต้องผ่านกระบวนการในวิปัสนาญาณ
หัวข้อนี้จึงจะมาแสดงเส้นทางของทั้ง 2 เส้นทาง   เพื่อให้พอเข้าใจง่าย
จะเป็นประโยชน์ในการสนทนาธรรมในกาลอื่นๆต่อไป

จะขอนำรูปมาช่วยอธิบายเพื่อให้เห็นภาพรวม

เจโตวิมุตติ   
(อ่านว่า เจ-โต-วิ-มุด-ติ) ในทางพุทธศาสนาหมายถึง
"ความหลุดพ้นแห่งจิต" หรือการที่จิตพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง ด้วยอำนาจแห่งการฝึกฝนสมาธิหรือกำลังของสมาธิ (สมถกรรมฐาน)

เจริญปัญญา (วิปัสสนา) ในขณะที่กำลังอยู่ในฌานโดยตรงไม่ได้ แต่ ใช้อารมณ์ของฌาน
หรือใช้จิตที่ถอยออกจากฌาน มาเจริญปัญญาได้

สายเจโตวิมุตติ   นอกฌาน   ในชีวิตประจำวัน     ก็เจริญปัญญาเหมือน   ปัญญาวิมุตติ  
แต่กำลังของจิตได้จากฌานเป็นฐาน  จึงมีกำลังมากกว่า    สายปัญญาวิมุตติ   


การบรรลุธรรม    
จิตจะทำงานเองอัตโนมัติ   เมื่อบุญกุศลถึงพร้อม   จะเกิดสภาวะดังรูป

ด้วยสมาธิฌานที่มีกำลังมาก       เมื่อจิตทำงานเอง   น้อมไป
เพื่อบรรลุธรรม   จึงเกิดสภาวะหน่วง - ดับ - ระเบิด
การระเบิดก็ดังที่ครูอาจารย์สายวัดป่าชอบกล่าวกัน  .....
 >> เป็นสภาวะที่ท่าน ออกมาแล้ว <<     
ลูกศิษย์มักนำมาอธิบาย คลาดเคลื่อน  ว่าคือนิพพาน  .....  จริงแล้วเป็นผล



ปัญญาวิมุตติ
(อ่านว่า ปัน-ยา-วิ-มุด-ติ) ในทางพุทธศาสนาหมายถึง
"ความหลุดพ้นด้วยปัญญา"หรือการหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะ
ทั้งปวงด้วยการรู้แจ้งเห็นจริงตามความเป็นจริง(วิปัสสนากรรมฐาน)

ลักษณะสำคัญของปัญญาวิมุตติ

มีปัญญาเป็นหลัก เกิดจากการเจริญวิปัสสนาภาวนา
จนเกิดปัญญาญาณ มองเห็นสภาวธรรมตามความเป็นจริง
คือ ไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา)

หลุดพ้นจากอวิชชา ในพระสูตรมักกล่าวว่า
"เพราะละอวิชชา (ความไม่รู้) ได้ จึงได้ปัญญาวิมุตติ"
คือการตัดรากเหง้าของความอวิชชา ทำให้กิเลสทั้งหลาย
หลุดลอกออกอย่างเด็ดขาด

ผู้บรรลุแบบ "ปัญญาวิมุตต์"

ในพระไตรปิฎก แบ่งพระอรหันต์ตามเส้นทางแห่งการบรรลุไว้หลายประเภท ซึ่งผู้ที่ได้ ปัญญาวิมุตต์ มีลักษณะเฉพาะดังนี้

อาศัยสมาธิระดับพื้นฐาน ท่านไม่ได้อภิญญา 5 หรือฌานสมาบัติ
ขั้นสูง (อรูปฌาน) แต่ใช้ฌานระดับต้น (เช่น ปฐมฌาน)
หรือสมาธิที่พอเหมาะในการยกจิตขึ้นสู่วิปัสสนา

ทำลายกิเลสด้วยการเห็นแจ้ง ใช้ปัญญาพิจารณาอริยสัจ 4 และขันธ์ 5 จนจิตปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่น (อุปาทาน) ลงได้โดยสิ้นเชิง


การบรรลุธรรม    
จิตจะทำงานเองอัตโนมัติ   เมื่อบุญกุศลถึงพร้อม   จะเกิดสภาวะดังรูป

ผู้ภาวนาจะอยู่กับโลก อยู่ในชีวิตประจำวันทั่วไป แต่สภาวะอิ่มรอบในวิปัสสนาญาณ ระดับ 11 - 12  เนืองๆ
หมดอยากกับโลก  อยู่กับปัจจุบัน  "พอ" ในเรื่องโลกๆ   สุขเย็น  อุเบกขาราบเรียบ  อะไรจะเกิดก็เกิด
พร้อมแม้ความตายมาถึง  ไม่ยึดติด  ตำรา  สำนัก  ครูอาจารย์ 
ไม่ยึดติดสิ่งใด้  .....  แต่ใช้ชีวิตปกติตามธรรม
จะมีสภาวะแบบนี้ระยะหนึ่ง   .....  บุญกุศลถึงรอบ  สิ้นตัณหา     
จึงเข้าสู่กระบวนการบรรลุธรรม   ซึ่งการบรรลุเรียบง่าย
ใช้เวลาอาจแค่ 1 - 2 วินาทีหรือ  เสี้ยววินาที


ลักษณะการบรรลุธรรม  ก่อนดับ - ดับ - หลังดับ ..... มีอาการอย่างไร  จะนำมาแสดงในหัวข้ออื่นๆต่อไป 





ขอบคุณกัลยาณมิตรทุกท่าน

อ่านเนื้อหาเพิ่มเติม  

http://nat2436000.bloggang.com       ( เลือก  Group Blog )