อริยวาส 10 .. เครื่องอยู่ ในการสนทนาธรรมของอริยเจ้า

 สวัสดีกัลยาณมิตรทุกท่าน

หัวข้อนี้จะกล่าวถึง  เราจะรู้ถึงคุณธรรมที่อริยเจ้าสนทนาธรรมกัน  ไม่ว่าการพบกัน  หรือกระทู้ธรรมต่างๆในสื่อกระแสต่างๆในปัจจับัน  โดยอิงอาศัย  อริยวาส 10   หลักธรรมะในพระพุทธศาสนาที่แสดงถึง "สภาวะจิตใจ" หรือ "คุณสมบัติ" ของผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ ซึ่งเป็นธรรมที่อยู่จิตใจของพระอริยเจ้าอย่างสมบูรณ์แบบ มี 10 ประการ   ดังนี้

10 คุณสมบัติแห่งอริยวาส

1. สนทนาโดยปราศจากอารมณ์ใฝ่ต่ำ (ปัญจังควิปปหีโน)

สภาวะในการคุย ละนิวรณ์ 5 ได้หมดสิ้น การคุยกันจึงไม่มีความง่วงเหงา (ถีนมิทธะ), ความฟุ้งซ่านรำคาญใจ (อุทธัจจกุกกุจจะ), ความลังเลสงสัย (วิจิกิจฉา), ความอยากได้ (กามฉันทะ) หรือความหงุดหงิดขัดเคือง (พยาบาท) มาเจือปนเลยแม้แต่น้อย

2. รับฟังและสื่อสารด้วยจิตที่เป็นกลาง (ฉะฬังคุเปกโข)

สภาวะในการคุย มีอุเบกขาครองจิตผ่านทวารทั้ง 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) เมื่อได้ยินเสียงคู่สนทนา ไม่ว่าจะได้รับคำสรรเสริญ คำถามที่ยาก หรือคำติติง จิตใจก็ไม่ยินดียินร้าย นิ่งสงบและรับฟังตามความเป็นจริง

3. พูดคุยด้วยสติกำกับตลอดเวลา (เอการักโข)

สภาวะในการคุย มีสติเป็นเครื่องคุ้มครองจิตอยู่ทุกขณะจิตที่เอื้อนเอ่ย ไม่พูดเพ้อเจ้อ ไม่พูดด้วยความประมาท ทุกคำพูดผ่านการกลั่นกรองด้วยสติสัมปชัญญะอย่างสมบูรณ์

4. สื่อสารอย่างมีเหตุผลและรู้จักพิจารณาเลือกใช้ (จตุราปัสสิโต)

สภาวะในการคุย มีอปัณณกธรรม 4 ประการกำกับบทสนทนา:

1. เสพ: เลือกพูดและรับฟังเฉพาะเรื่องที่เป็นกุศล (ธรรมกถา)

2. เว้น: หลีกเลี่ยงเรื่องไร้แก่นสาร (ดิรัจฉานกถา)

3. บรรเทา: คุยเพื่อดับความเข้าใจผิดหรือช่วยปลดล็อกอกุศลจิตของผู้อื่น

4. อดกลั้น: อดทนต่อคำพูดกระทบกระแทกหรือสภาวะรอบข้างได้สบาย

5. คุยกันโดยไม่มีอัตตาหรือทิฐิขัดแย้ง (ปนุนนปัจเจกสัจโจ)

สภาวะในการคุย: ถอนความยึดติดใน "สัจจะส่วนตัว" หรือทิฐิเดิมๆ ไปแล้ว การสนทนาธรรมจึงไม่มีการเอาชนะกัน ไม่มีการเถียงเพื่อยึดความเห็นของตนเป็นใหญ่ แต่เป็นการ "ลงรอยกัน" ในสัจธรรมแท้จริง

6. บทสนทนาไม่เป็นไปเพื่อการแสวงหาทางโลก (สมโวสัฏฐเสสโน)

สภาวะในการคุย: ละการแสวงหา (เอสนา) ทั้งหมด ไม่คุยเพื่ออยากได้ลาภยศกามคุณ (กามเวสนา), ไม่คุยด้วยความอยากเป็น/อยากยิ่งใหญ่ (ภเวสนา) และไม่คุยเพื่ออวดอ้างการปฏิบัติ (พรหมจริเยสนา)

7. คิดและพูดด้วยความเจตนาบริสุทธิ์ (อาวิลสังกัปโป)

สภาวะในการคุย: มีความดำริอันไม่คลุมเครือ สะอาดแท้จริง ทุกความคิดและคำพูดปราศจากความอยากในกาม ความพยาบาท หรือความเบียดเบียนผู้อื่น

8. บรรยากาศการสนทนาเต็มไปด้วยความสงบระงับ (ปัสสัทธกายสังขาโร)

สภาวะในการคุย: กายสังขารสงบระงับ กิริยามารยาท น้ำเสียง และการใช้วาจานุ่มนวล สงบนิ่ง ไม่โวยวาย ไม่กระโชกโฮกฮาก เป็นบรรยากาศที่สงบเย็นอย่างยิ่ง

9. คุยกันจากฐานของจิตที่หลุดพ้นแล้ว (สุปวิมุตตจิตโต)

สภาวะในการคุย: สื่อสารกันด้วยจิตที่ถอนรากถอนโคนจากราคะ โทสะ โมหะ บทสนทนาจึงเต็มไปด้วยเมตตา ปัญญา และความโปร่งเบาอย่างที่สุด

10. สนทนาด้วยความรู้แจ้งเห็นจริงร่วมกัน (สุปวิมุตตปัญโญ)

สภาวะในการคุย: มีปัญญารู้แจ้งในธรรมขั้นสูงสุดเหมือนกัน การพูดคุยจึงเป็นการสะท้อนและยืนยันสภาวะธรรมอันหลุดพ้นบริสุทธิ์ (วิมุตติ) ของกันและกันได้อย่างชัดเจน

ในการสนทนาธรรมในวงสนทนาของครูอาจารย์  ส่วนใหญ่ไม่ได้ออกนอก อริยสัจ 4   

ถามสารทุกข์สุขดิบกัน  

/ ท่านเย็นหรือยัง /กายมันป่วยใจไม่ป่วยแล้ว / ร้อนแต่กาย ก็ปล่อยมันไป แต่ใจเย็นสบาย   /   เป็นต้น

แล้วเข้าสู่ธรรม    อริยสัจ   ตามอริยวาส 10    ปัญญารู้แจ้งในธรรมขั้นสูงสุด   แสดงสภาวะธรรมอันหลุดพ้นบริสุทธิ์ (วิมุตติ) ของกันและกันได้อย่างชัดเจน

ภาพเพื่อประกอบ โดย AI

ผู้เขียนเคยถามครูอาจารย์ ผู้บรรลุธรรม จะไม่พยากรณ์ตัวเอง แต่จะรู้ตัวเองแล้ว  และจะรู้ผู้อื่นเมื่อแสดงธรรม   เรื่องอริยสัจ 4 ที่ตนแจ้งแล้ว     รวมถึง   ผลสมาบัติ   และ  สัญญาเวทยิตนิโรธ   ซึ่งสุดทางแล้ว

ผลสมาบัติ  คือสุดทางของ อริยบุคคลแต่ระระดับ   

สัญญาเวทยิตนิโรธ  คือสุดทางของพระอรหันต์

การบรรลุธรรม  ที่ถูกตรงนั้น  เป็นเรื่องหาฟังอยาก   อยู่ในวงจำกัด   ไม่ใช่สำหรับทุกคนที่ได้ฟัง   คนที่ได้ฟังได้รู้    ไม่มีโดยบังเอิญเป็นแบบนี้มาตั้งแต่ยุคพระพุทธเจ้าแล้ว   และเข้าเหล่านั้นก็บรรลุธรรม  ตามเส้นทางกันมาไม่ขาดสายแม้จะไม่เข้าใจ   แต่บุญบารมีพร้อมแล้วก็จะได้ฟัง   ........  และเก็บไว้ในจิต   ไม่หายไปไหน ตลอดอายุที่เหลือของสังสารวัฏ

ขอบคุณกัลยาณมิตรทุกท่านครับ

อ่านเนื้อหาเพิ่มเติม  

http://nat2436000.bloggang.com       ( เลือก  Group Blog )